วัดเหนือ Wat Nuea

วัดเหนือ ตั้งอยู่ที่ถนนผดุงพานิช ตำบลในเมือง เนื้อที่ประมาณ ๙ ไร่ ตัววัดตั้งอยู่บนเนินสูงเรียกว่า โนนวัดเหนือ คาดว่าอาจเป็นศูนย์กลางของชุมชนในระยะแรก เพราะเป็นจุดที่สูงที่สุดภายในเมืองร้อยเอ็ด ในหนังสือประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่มที่ ๑๓ ระบุว่า วัดเหนือสร้างขึ้นในปี พ.ศ. ๒๓๔๘ เป็นวัดเก่าแก่ประจำจังหวัด (กรมการศาสนา ๒๕๓๗ : ๗๓๐) คนร้อยเอ็ดกล่าวกันเป็นสำนวนว่า “วัดเหนือคู่บ้าน วัดกลางคู่เมือง” ด้านหลังโบสถ์วัดเหนือมีพระธาตุองค์ใหญ่ ทรงบัวเหลี่ยมมุงตามแบบศิลปะล้านช้าง (ลาว) อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๒๔ – ๒๕ ในอดีตเมื่อถึงเทศกาลบุญบั้งไฟ ชาวเมืองร้อยเอ็ดจะจัดขบวนแห่บั้งไฟมาประทักษิณรอบพระธาตุแห่งนี้เพื่อเป็นสิริมงคล องค์พระธาตุด้านในก่อด้วยอิฐขนาดใหญ่ ส่วนด้านนอกก่อด้วยอิฐขนาดเล็กกว่าและมีการฉาบปูน คาดว่าอาจสร้างขึ้นครั้งแรกตั้งแต่สมัยทวารวดี เพราะในช่วงนั้นนิยมก่อสร้างเจดีย์ด้วยอิฐขนาดใหญ่ ต่อมาได้มีการบูรณะอย่างมากจนปรับเปลี่ยนรูปแบบดังที่เห็นในปัจจุบัน แต่สิ่งที่อาจเชื่อมโยงกับสมัยทวารวดีได้อย่างดีคือ การขุดพบใบเสมาหินทรายศิลปะทวารวดีหลายใบฝังอยู่รายรอบพระธาตุ ใบเสมาเหล่านี้พบในปี พ.ศ. ๒๕๒๖ ระหว่างการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุ โดยตั้งอยู่ล้อมรอบพระธาตุ เป็นใบเสมาที่สลักแกนกลางเป็นลายสถูปหรือหม้อน้ำ ส่วนฐานสลักเป็นลายกลีบบัว